W 1 Księdze Mojżeszowej 14:10 w kontekście wojny Abrahama z pięcioma królami czytamy o tym, że w okolicach Morza Martwego znajdowały się doły ze smołą:
A w dolinie Syddim [na południowym krańcu Morza Martwego] było wiele dołów ze smołą ziemną. Toteż gdy królowie Sodomy i Gomory uciekali, wpadli tam, a pozostali uciekli w góry.
O smole owej pisze też Flawiusz: „W wielu miejscach morze wypluwa czarne bryły asfaltu: unoszą się na powierzchni, kształtem i rozmiarem przypominając bezgłowe byki”. Bryły te zbierano i wykorzystywano do naprawy łodzi, do balsamowania oraz w celach medycznych.
Niedawno ogłoszono z kolei, że archeolodzy i naukowcy pracujący w londyńskim British Museum analizowali znaleziska z Amara West w starożytnej Nubii (dzisiejszy Sudan) i znaleźli dowody, że smoła znad Morza Martwego używana była tam w czasach XIX i XX dynastii (ok. 1250-1080 r. p.n.e.).
W mieście i na cmentarzach Amara West znaleziono smołę w dwóch postaciach, w obu przypadkach zmieszaną z substancjami organicznymi, np. żywicą:
- jako czarną powłokę na pomalowanym fragmencie trumny
- jako bryłki czarnej substancji w grobowcu, przyczepione do tkaniny – prawdopodobnie smołą polewano podczas czynności pogrzebowych ciało zawinięte w tkaninę.
Istnieje również wiele zapisów historycznych świadczących o wykorzystaniu smoły znad Morza Martwego jako środka owadobójczego – oto kilka przykładów:
- Strabon pisze w I wieku p.n.e., że zarażone winorośle smarowane są mieszanką asfaltu i oliwy z oliwek – „zabija to owady, zanim zdążą zaatakować odrosty korzeni”.
- Katon – również w I wieku p.n.e. – podaje szczegółowy opis środka owadobójczego ze smoły, odpadów po wyciskaniu oliwy gotowanych w miedzianych kotłach z solą oraz siarki.
- W encyklopedii rolniczej skompilowanej w X wieku w Konstantynopolu wspomniano o nacieraniu zarażonych pędów winorośli gotowaną oliwą i asfaltem.
- Abd al-Latif al-Baghdadi, który odwiedził Saladyna w Jerozolimie w 1192 roku i mieszkał tam przez kilka lat, opisuje mieszankę „smoły judejskiej” z oliwą jako metodę zapobiegania niszczeniu winorośli przez robactwo.
- W XVI wieku rosyjski pielgrzym Wasyli Pozniakow, wysłannik cara Iwana Groźnego, odwiedził Ziemię Świętą i zapisał, że Jezioro Sodomskie (Morze Martwe) wytwarza czarną smołę, którą smarowane są drzewa w celu zabicia gąsienic.
Bryłka smoły z Amara West – widać na niej ślady odciśniętej tkaniny (źródło: artdaily.com)
Lokalizacja Amara West (źródło: The British Museum)
Na podstawie: